متن و میم، الفبای استندآپ کمدی

27
نشنیده از پرسشگر- بالاخره استندآپ کمدی وارد صحنه تاترال ایران شد. البته از نوع تلویزیونی آن. رامبد جوان با برنامه خندوانه موفق شد این ژانر کمدی را در ایران جا بیندازد.
خندوانه این روزها با محبوبیت فراگیری که بدست آورده تبدیل به یک پدیده نوظهور اجتماعی شده است. پدیده ای استثنایی که خودش مولد و زاینده پدیده های جدید است. از دعوت و گرفتن لبخند، خنده و دست زدن ریتمیک از شخصیت های بالقوه محافظه کاری چون حدادعادل و یا تمجید از آزادگان، ایثارگران و جانبازان به سبکی جدید که بگذریم می رسیم به مسابقه پیامکی استندآپ خندوانه و جنجالی که بر سر انتخاب بین امین حیایی و امیر مهدی ژوله به پا شد.
اجازه دهید چند سطری را به کلیات رای گیری های اینترنتی و پیامکی و وجاهت این نوع نظرسنجی ها اختصاص دهم. نظر سنجی تنها در مواردی می تواند مقبول و مورد استناد قرار گیرد که سوال مورد نظر به سلیقه شخص مرتبط شود و نتیجه آن هم چیزی نباشد جز انعکاس سلیقه حداکثری و حداقلی جامعه مشارکت کننده. متاسفانه یک برداشت غلطی از فضایل “خرد جمعی” و اینکه همیشه حق با اکثریت است رایج شده است. حق همیشه با اکثریت نیست.
اگر برنامه نود یک سوال پیامکی بپرسد با این مضمون که از نظر شما چه کسی “محبوب” ترین بازیکن تاریخ فوتبال ایران است؟ مطمئنا آمار میلیونی شرکت کنندگان مدرکی خواهد بود محکمه پسند برای محبوبیت آن بازیکن. ولیکن اگر سوال اینچنین مطرح شود: چه کسی بهترین بازیکن تاریخ فوتبال ایران است؟ و مثلا اکثریت آرا علی کریمی، علی دایی یا احمدرضا عابدزاده را انتخاب کنند دیگر نمی توان چنین نتیجه ای را به عنوان فکت و مدرک مورد استناد قرار داد و آن بازیکن را بهترین دانست. چون عواملی مثل سن وسال و نسل، شخصیت، رفتار، تعلقات باشگاهی و رنگی و … در این قضاوت نقش بازی می کنند که جایگاهی در یک انتخاب کارشناسانه و علمی ندارند. کارشناسان متعهد نمی توانند قضاوتشان را متاثر از اینگونه ملاحظات کنند، آنها حق ندارند “سلیقه ای” برخورد کنند و قبل از هر گونه اظهار نظری باید بین خودشان معیارها، متر و اندازه را تعریف کنند. از سال ۱۹۵۶، فرانس فوتبال مجله تخصصی و هفتگی در حوزه فوتبال هر سال توپ طلایی را به یکی از بازیکنان فوتبال اهدا کرده است (از سال ۲۰۱۱ فیفا امتیاز آن را خرید). بیش از نیم قرن انتخاب فرانس فوتبال مرجعی بود برای تمامی فوتبالدوستان جهان چرا که این انتخاب نه از طریق نظر سنجی عمومی و به اصطلاح “خرد جمعی” بلکه توسط ورزشی نویسان و با معیارهای مشخص علمی-ورزشی انجام می پذیرفت. شاید دریبل های جادوگرانه علی کریمی، حماسه عابدزاده در ملبورن یا رکورد گلزنی جهانی علی دایی جامعه ما را مبهوت کرده باشد ولیکن کارشناس ورزشی به تاریخ رجوع می کند و هیچکس را در قد و قواره علی پروین با دو قهرمانی در جام ملت های آسیا، دو قهرمانی جام آسیا، بازی در جام جهانی فوتبال و حضور در المپیک پیدا نمی کند. حالا فلان اسطوره با میلیون ها اختلاف رای در نظر سنجی ها پیشی بگیرد، این هیچ چیز را ثابت نکرده و نمی تواند تاریخ را منکر شود.
برگردیم به مسابقه پیامکی بین حیایی و ژوله. با مقدمه بالا چنین نظرسنجی و رای گیریی فقط و فقط جنبه بازی و نمایشی داشته و به هیچ عنوان نمی تواند مورد استناد برای ارزیابی وجاهت کار کمیک و اجرا قرار گیرد. وقتی قبل از اجرا طرفداران آنها می دانند که در هر صورت به ستاره مورد علاقه خود رای خواهند داد! وقتی فلان کاریکاتوریست روز قبل از رویارویی در وبلاگش تقاضا می کند به خاطر تعلقات سیاسی X دوستانش به Y رای دهند! وقتی خود کمدین قبل از اجرا یا در پشت صحنه بعد از آن از تماشاگران تقاضا می کند به دلایلی چون چه و چه یا حمایت از زنان به او رای دهند! و بالاخره وقتی در شبکه های اجتماعی برای این و آن به دلایل واهی، غیر اصولی و بی ربط به اساس کار استندآپ کمدی کمپین تشکیل می شود! پرداختن به فحاشی ها، دو قطبی بازی ها و بداخلاقی ها در این مجال نمی گنجد و مقاله مستقل و جامعه شناسانه ای می طلبد که هدف این نوشتار نیست.
حال اگر بخواهم به دوست عزیزی که نظر مرا در در این سایت در ارتباط با سوژه پرسیده است بنویسم باید بپرسم سلیقه ای؟ یا کارشناسی؟ و اگر کارشناسی با کدام معیار، متر و اندازه؟
الفبای یک استندآپ موفق بر دو ستون استوار است: متن و میم
اگر یکی از این دوستون بلرزد آن استند آپ درست و حسابی و کامل از آب در نمی آید. رقابت حیایی و ژوله تبلور این نقص و عدم تعادل در فونداسیون کمدی تازه معرفی شده به ایرانیان عزیز است. در واقع این دو، کاریکاتور این مسئله در بین ۱۶ نماینده ای هستند که در این مسابقه شرکت کردند. هر کدام از این ۱۶ تا یکی از ستون هایشان لنگ می زند. یا متن دارند میم ندارند یا میم دارند متن ندارند.
تصور کنید اگر امیر مهدی ژوله متن اجرائیش را می داد دست امین حیایی و او با تمرین قبلی آنرا با میم های امتحان پس داده و دلنشین خود اجرا می کرد. در آنصورت شاهد نمایشی بهتر از آنچه از هر دو دیدیم نبودیم؟
ژوله متن داشت میم نداشت و حیایی برعکس.

 


پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا پاسخ سوال زیر را وارد کنید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.