دوستان دائمی، منافع دائمی (۲)

An image made available by Jihadist media outlet al-Itisam Media on June 29, 2014, allegedly shows members of the IS (Islamic state) including military leader and Georgian native, Abu Omar al-Shishani (Tarkhan Batirashvili), speaking at an unknown location between the Iraqi Nineveh province and the Syrian town of Al-Hasakah. AFP PHOTO / HO / Al-Itisam Media === RESTRICTED TO EDITORIAL USE - MANDATORY CREDIT "AFP PHOTO / HO / Al-Itisam Media" - NO MARKETING NO ADVERTISING CAMPAIGNS - DISTRIBUTED AS A SERVICE TO CLIENTS FROM ALTERNATIVE SOURCES, AFP IS NOT RESPONSIBLE FOR ANY DIGITAL ALTERATIONS TO THE PICTURE'S EDITORIAL CONTENT, DATE AND LOCATION WHICH CANNOT BE INDEPENDENTLY VERIFIED ===

 

خیلی ها می گفتند نمی شود، نمی شود گفتمان بین الملل ایدئولوژیک، ثابت و شفاف یک دولت در گذار از امواج متلاطم سیاسی منطقه ای و جهانی عمری طولانی داشته باشد و دیر یا زود با چالش های جدی روبرو خواهد شد. چالش هایی که لاجرم تناقضات و محدودیت های این رویکرد را در معرض دید همگان قرار خواهد داد.

نخستین آزمون جدی سیاست خارجی جمهوری اسلامی به آغاز شورش های اسلامی در مناطق مسلمان نشین مثل چچن بعد از فروپاشی شوروی بر می گردد، جایی که همه چشم ها بر روی موضع نظام نسبت به خشونت ها و شمار روز افزون قربانیان مسلمان در نبردی نابرابر با قوای ارتش روسیه دوخته شده بود. موضع شدیدا انفعالی جمهوری اسلامی ایران در این منازعه، همانچیزی بود که منتقدین سال ها انتظارش را می کشیدند. حالا می توانستند با تمسخر، یک بام و دو هوایی که جبر عالم سیاست بر نظام تحمیل کرده است را به رخ بکشند و ایضا مردود بودن حضور ایدئولوژی در جهت گیری های دیپلماتیک.

آن روزها برای شنیدن پاسخی شفاف، به همراه دبیر سرویس بین الملل یک روزنامه خارجی، به سراغ دکتر الهه کولایی رفتیم. فکر می کردیم چه کسی از ایشان بهتر؟ استاد علوم سیاسی، محقق و متخصص آسیای میانه و اوراسیا، نماینده مردم تهران در مجلس ششم و عضو کومیسیون سیاست خارجی پارلمان. شاید از همه این عناوین مهمتر باید به مشاورت دکتر کولایی در گروه شرق مرکز تحقیقات استراتژیک که با حکم آقای رفسنجانی، موسوی خوئینی ها رئیس آن و چهره هایی چون سعید حجاریان، عباس عبدی و محسن کدیور از اعضای آن بودند، اشاره کرد.

سوال: آیا باید عدم حمایت جمهوری اسلامی از جدایی طلبان چچن را نوعی عملگرایی و به عبارتی رجحان منافع ملی بر منافع اسلامی، تعبیر کرد؟

خانم کولایی در پاسخ بصورت مشخص این رجحان را تایید کرد و گفت جمهوری اسلامی بعد از کش مکش های درونی دوره جوانی، آرمانگرایی در صدور انقلاب و عبور از جنگ، به دوران پختگی خود رسیده است و منبعد این منافع ملی هستند که بر هر چیز دیگری در سیاست خارجی برتری دارند.

سال ها طول کشید بفهمم دکتر کولایی پاسخ درستی به آن سوال نداد و حتی مطمئنم اگر دوباره ایشان را ملاقات کنم خودش هم اعتراف خواهد کرد که در سال ۷۶ یعنی خیلی قبل تر از یازده سپتامبر و … فاکتور مهمی را در نظر نگرفته بوده است: ماهیت آن شورش اسلامی، نقش وهابیت، عربستان سعودی و اینکه حمایت از چنین شورشی را نه به نفع منافع اسلام می توان ارزیابی کرد و نه منافع ملی.

به دهه چهارم انقلاب نزدیک می شویم. سیاست خارجی ایران همچنان بر روی یک سری اصول ثابت، شفاف و بدور از معامله گرایی تعریف و استوار شده است. برآورد اینکه این سیاست موفق بوده یا نبوده، تنها با محاسبه هزینه و فایده میسر می شود و به قول آقای ظریف “قابل جدل است” و فرصتی دیگر می طلبد، ولی آنچه مسلم است جمهوری اسلامی توانسته این دکترین را در یک پکیج بصورت cohérent ،  منسجم و همساز به جهانیان عرضه کند و …صد البته آنچه می گفتند نمی شود، تا به امروز شده است.

 


پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا پاسخ سوال زیر را وارد کنید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.