دلیل افزایش گرایش به اسلام در جوامع غربی از نگاه خودشان

PHO473d8640-b145-11e4-a392-6647c2f82794-805x453

نشنیده از پرسشگر – روزنامه فیگارو خبر داده تقاضای گرایش به مذهب اسلام در مساجد فرانسه بعد از حمله به دفتر شارلی ابدو به میزان قابل توجهی افزایش یافته و از کلود سیکارد، کارشناس توسعه و نویسنده دو کتاب در موضوع اسلام خواسته به تشریح دلایل این پدیده بپردازد. این مقاله برای درک بهتر نگاه جامعه شناسان غربی نسبت به چالشی که با آن دست به گریبانند توسط نشنیده ترجمه شده است.

نویسنده کتاب های “ریسک دموکراسی با اسلام” و “رویارویی اسلام-مسیحیت و سرنوشت اروپا” آرمان گرایی اسلام را دلیل جذابیت بخشی از جوانان برای گرایش به این مذهب برشمرده و می نویسد:

به نظر می آید در سال های اخیر تعدادی از جوانان در جوامع غربی به اسلام روی می آورند و این سوال برای ما پیش می آید که انگیزه آنها چیست؟ انتخابی که ابتدا به ساکن برای ما غربی ها غیر قابل فهم است چرا که تمدن ما در قرن هجدهم به وضعیتی رسیده بوده که مارسل گوشه فیلسوف فرانسوی آنرا “خروج از مذهب” نام نهاده بود.

علل این وسوسه خیلی ساده هستند: انسان به یک دلیلی برای زندگی نیاز دارد، یک آرمان، یک هدف شریفی که خودش را وقف آن کند. انسان نیاز به ارزشمند بودن دارد، نیاز دارد عزتش به رسمیت شناخته شود.

در جوامع مدرن ما، بنا شده بر ارضای احتیاجات مادی افراد و جستجوی لذات شخصی، جوامعی که مردم شناسان از آن به عنوان فردگرا و مادی گرا نام می برند، جوانان امکان ارضای تیموس «thymos» (در ادامه معنی خواهد شد) خود را پیدا نمی کنند.

جوامع ما کدام آرمان شریف را برای خیزش به آنها پیشنهاد می کند؟ چه چیز به افراد اجازه از خود گذشتگی و جلب تحسین هموطنان را می دهد؟

در تحقیقاتی که در مورد این مسائل انجام پذیرفته، مسیری که مادر ترزا طی کرده است به طرز برجسته ای، شریف ترین و با ارزش ترین مسیر قلمداد شده است. در قرون گذشته، آرمان هایی که به خاطرش حاضر بودیم جانمان را فدا کنیم عبارت بودند از خدا، شاه، و بعد ملت با مضمون “وطن”. امروز هیچ معادلی وجود ندارد: مثلا آیا می شود از جوانانمان خواست جانشان را در راه نجات سکولاریسم بدهند؟

افلاطون در زمان خودش و در کتاب “جمهوری” این پدیده نیاز بشر به ارزشمند بودن را با تفکیک ۳ بخش در وجود انسان تشریح کرده است: بخش نباتی، بخش حیوانی و بخش معنوی که نامش را تیموس «Thymos» می گذارد. و در تحقیقات اخیر هم جامعه شناسان کاملا این سلسله مراتب احتیاجات را تایید کرده اند. به عنوان مثال، ماسلو در سال ۱۹۷۰ در کتاب “انگیزه و شخصیت” که انگیزه های بشر را مورد آنالیز قرار می دهد، نیازها را در پنج رتبه تعریف می کند که قله آنها نیاز انسان به ارزشمند بودن است. شانتال دلسول، جامعه شناس هم در آثارش به کرار بر این نکته تاکید دارد که انسان قادر است زندگیش را فدای هدفی کند که برایش شریف باشد.

چرا اسلام برای بخشی از جوانان امروز، طبیعتی دارد که پاسخگوی جستجوی آرمان خواهانه آنان است؟

اسلام مذهبی دینامیک است، مذهبی بسیج کننده که نه تنها دعوت می کند بلکه به باورمندانش فرمان فتح دنیا را می دهد آن هم با هدف سعادت بشری.

پیامبر اسلام با استراتژی هوشمندانه خود، دنیایی با قابلیت های اجرایی بنا نهاد. همچنین اسلام مذهبی است که تئولوگ های مسلمان “متعادل” می نامند و متعادل هم هست از این زاویه که خیلی بیشتر از مسیحیت به احتیاجات جسمانی انسان توجه نشان می دهد.

چرا اسلام، مذهب مبارزه است؟ یادمان باشد اسلام دنیا را به دو بخش تقسیم می کند: یک طرف دارالاسلام (خانه اسلام) یعنی مناطقی که قبلا به تصرف اسلام درآمده اند و طرف دیگر دارالحرب(خانه جنگ)، یعنی مناطقی که هنوز در دست کفار است و طبیعتا می باید فتح شوند. از نظر مسلمانان تمدن آنها از تمدن ما متعالی تر است چرا که تمدن ما مادی گرا و بدون خدا، تمدن اشیا است حال آنکه تمدن اسلامی بسیار شریف تر است و مستحق احترام چون تمدنی است که در آن انسان همواره زیر نظر خداوند و فرمانبردار قادر مطلق است. دکتر عثمان التویجری مدیر ISESCO یا معادل یونسکو در دنیای عرب می گوید: “تمدن غرب مادی گراست و ناتوان از نظم دادن به دنیایی که توسط خداوند متعال خلق شده است. رفتارش این دنیا را بی ثبات می کند و نهایتا از تعادل ساقط. تمدن اسلامی تمدنی متعادل است که توانسته بین معنویت و مادیات توازن ایجاد کند و بدون هیچ تردیدی تمدن فردا خواهد بود.”

اینها دلایلی است که موجب می شود ناگهان بخشی از جوانان غربی به سمت اسلام گرایش پیدا کنند و احتیاج به تیموس خود را برآورده کنند.

متفکرین ما وظیفه عاجل دارند معلوم کنند چرا مسیحیتی که زیربنای تمدن ما را تشکیل می دهد در خلال قرون، ظرفیت تغذیه روح نسل جوان ما را از دست داده است. برای جهان غرب این پرسشی بنیادی است با امید به اینکه تامل و تعمقی در برنامه قرار گیرد که پاسخگوی نیازهای معنوی جوانانی باشد که در جستجوی مفهومی برای وجود خود هستند.

ترجمه توسط نشنیده از فیگارو

 


2 دیدگاه در مورد “دلیل افزایش گرایش به اسلام در جوامع غربی از نگاه خودشان

  1. واقعیت این است که در غرب تلاش های بسیاری برای ارضای تیموس کذایی صورت گرفته است و این ایده جدیدی نیست. عرفان های منحرف بودایی و هندی و چینی و بعضاً من در آوردی، انواع و اقسام. دوست دارم بدانم پیشنهاد جدیدی که این آقا دنبالش است چطور چیزی است؟

     
    • آرمان جان، تشخیص بیماری و دیاگنوستیک درست، خودش قدم بزرگی برای درمان است. ابتدا باید توقعمان این باشد که حداقل در مورد شناخت سورس و ریشه اصلی مسئله بینشان اجماعی برقرار باشد که من نسبت به آن تردید جدی دارم.

       

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا پاسخ سوال زیر را وارد کنید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.